Druk z TPU wymaga innego podejścia niż zwykłe twarde plastiki. TPU, czyli termoplastyczny poliuretan, to materiał sprężysty. Najczęściej spotkasz się z typową twardością 95A w skali Shore'a. Jest to materiał elastyczny, ale jednocześnie wysoce odporny na ścieranie i uderzenia. W tym artykule podsumowujemy, jak prawidłowo drukować z TPU.
Do czego realnie nadaje się TPU 95A
Dzięki swojej elastyczności i odporności TPU ma szerokie zastosowanie. Nie chodzi tylko o zabawki. Sami drukujemy z niego etui na telefony, które świetnie amortyzują upadki. Ponadto idealnie nadaje się na różnego rodzaju tłumiki drgań pod maszyny, niestandardowe uszczelki czy opony do modeli RC. Często stosuje się go również na elastyczne zawiasy w pudełkach, gdzie zwykły plastik pękłby po kilku zgięciach. Jeśli potrzebujesz części, która musi się zginać lub być odporna na zużycie mechaniczne, filament TPU to oczywisty wybór.

Ekstruder: Direct drive kontra bowden
Zasadniczą różnicę przy druku z TPU robi typ Twojego ekstrudera. Ekstruder typu direct drive, gdzie radełko podające znajduje się bezpośrednio nad dyszą, jest zdecydowanie preferowany dla materiałów elastycznych. Droga filamentu jest bardzo krótka, a żyłka nie ma miejsca, aby się wygiąć lub uciec na bok.
Druk na drukarce z bowdenem jest możliwy, ale wymaga dużej cierpliwości. Żyłka jest miękka i sprężynuje w długiej rurce teflonowej. W przypadku bowdena musisz drukować powoli, zazwyczaj z prędkością od 20 do 40 mm/s. Retrakcja w obu typach ekstruderów musi być minimalna, a najlepiej całkowicie ją wyłączyć. Każde cofnięcie miękkiej żyłki zwiększa ryzyko zacięcia.
Problemy z podawaniem i jak ich unikać
Najczęstszym problemem podczas druku z TPU jest nawinięcie się żyłki na radełko podające. Dzieje się tak, gdy opór w dyszy jest większy niż sztywność żyłki. Żyłka wtedy wygina się i wychodzi przez szczelinę w ekstruderze. Rozwiązanie jest proste. Drukuj powoli. Zwiększ temperaturę dyszy, aby materiał lepiej płynął. Upewnij się, że Twój ekstruder jest prawidłowo złożony i że między radełkiem podającym a wejściem do hotendu nie ma niepotrzebnie dużej szczeliny.
Suszenie to absolutna podstawa
TPU to materiał silnie higroskopijny. Oznacza to, że bardzo szybko pochłania wilgoć z powietrza. Wilgotny filament podczas druku strzela, tworzy bąbelki i ekstremalnie nitkuje. Przed drukiem susz go w temperaturze od 50 do 55 °C przez 4 do 8 godzin. Użyj suszarki do filamentu lub suszarki do grzybów. Piekarnik jest ryzykowny ze względu na wahania temperatury, szpula może ulec deformacji. Po wysuszeniu przechowuj żyłkę w zamkniętym pojemniku z żelem krzemionkowym. Jeśli interesują Cię szczegóły, zostały one opisane w artykule o suszeniu filamentu.
Przyczepność do stołu i zdejmowanie wydruków
Podczas gdy przy innych materiałach walczymy o to, aby wydruk trzymał się stołu, w przypadku TPU problem jest odwrotny. Na gładkiej płycie PEI TPU trzyma się aż za dobrze. Jeśli wydrukujesz go bezpośrednio na czystej płycie, istnieje ryzyko, że podczas zdejmowania oderwiesz również powierzchnię stołu. Zawsze używaj cienkiej warstwy kleju w sztyfcie jako separatora. Klej zapewni, że po ostygnięciu bezpiecznie zdejmiesz wydruk. Stołu nie trzeba ekstremalnie podgrzewać, wystarczy od 0 do 60 °C.
Zalecane ustawienia druku
Oto przegląd sprawdzonych ustawień dla TPU. Możesz ich użyć na przykład dla naszego czarnego TPU Prof. Lab.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Temperatura dyszy | 210 do 230 °C |
| Temperatura stołu | 0 do 60 °C |
| Prędkość druku (bowden) | 20 do 40 mm/s |
| Retrakcja | Minimalna lub wyłączona |
| Suszenie | 50 do 55 °C przez 4 do 8 h |
Często zadawane pytania (FAQ)
Dlaczego z dyszy wycieka materiał nawet podczas przejazdów?
Jest to spowodowane ciśnieniem w dyszy oraz wyłączoną lub małą retrakcją. W przypadku materiałów elastycznych nie da się tego całkowicie uniknąć. Pomaga dokładne wysuszenie materiału i włączenie w slicerze funkcji omijania obrysów, aby ewentualne nitki pozostały wewnątrz modelu.
Czy TPU można szlifować lub inaczej obrabiać powierzchniowo?
Szlifowanie TPU jest bardzo trudne. Materiał ustępuje i mechaci się. Najlepiej drukować od razu tak, aby powierzchnia była zadowalająca. Ewentualne nitki można ostrożnie odciąć ostrym skalpelem.
Jak rozpoznać, że TPU jest wilgotne?
Podczas ekstruzji usłyszysz ciche strzelanie lub syczenie. Na powierzchni wydruku pojawią się drobne bąbelki, a materiał będzie znacznie bardziej nitkować. Mokra szpula odbije się również na gorszej wytrzymałości warstw.
Czy do TPU konieczne jest używanie zamkniętej drukarki?
Nie. TPU nie potrzebuje zamkniętej komory. Nie jest podatne na podwijanie pod wpływem przeciągów jak ABS czy ASA. Drukuje się bez problemów na otwartych drukarkach.
Czy można drukować z TPU na drukarce z AMS lub innym automatycznym podajnikiem?
Większość automatycznych podajników nie poradzi sobie z miękkim TPU. Żyłka zacina się w długich rurkach i mechanizmach. Zalecamy ładowanie TPU zawsze ręcznie bezpośrednio do ekstrudera przez zewnętrzny uchwyt na szpulę.